Ký sự - Đưa thủ trưởng đi bầu cử

Tháng Ba năm 2026, những ngày cả nước hướng về cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp. Ở nhiều nơi, người dân rộn ràng chuẩn bị cho ngày hội lớn của dân tộc. Với nhiều người, đó chỉ là một nghĩa vụ công dân được thực hiện theo chu kỳ năm năm một lần. Nhưng với một người lính già gần tròn một thế kỷ tuổi đời mà tôi kính trọng – người thủ trưởng đầu tiên của tôi trong quân ngũ – thì ngày bầu cử lại mang một ý nghĩa đặc biệt hơn rất nhiều.

Năm nay, cụ Hoàng Kim Giai bước sang tuổi 99. Cuộc đời gần trăm năm của cụ gắn liền với những biến cố lớn lao của đất nước: từ những ngày còn là cậu học trò chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, đến khi trở thành chiến sĩ vệ quốc đoàn trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp; rồi làm đại đội trưởng trong chiến dịch Át Lăng, sau này là tiểu đoàn trưởng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Cả cuộc đời binh nghiệp của cụ là những chặng đường chiến đấu, cống hiến và chứng kiến biết bao đổi thay của Tổ quốc.

Điều khiến tôi kính phục nhất ở cụ không chỉ là những chiến công trong chiến tranh mà còn là tinh thần trách nhiệm công dân bền bỉ suốt gần một thế kỷ. Từ cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 – lần đầu tiên trong lịch sử nhân dân Việt Nam được cầm lá phiếu lựa chọn những người đại diện cho mình – cho đến hôm nay, cụ vẫn luôn tự mình đi bầu cử. Và năm nay, khi đất nước chuẩn bị bầu Quốc hội khóa XVI nhiệm kỳ 2026–2031, cụ lại bày tỏ mong muốn được trực tiếp đến điểm bỏ phiếu. Nguyện vọng ấy khiến tôi vừa xúc động vừa trăn trở.

Nỗi trăn trở trước ngày bầu cử

Những ngày gần đến ngày bầu cử, tôi thường ghé thăm cụ. Ngôi nhà cấp bốn của cụ ở khu phố Lê Lợi lúc nào cũng ấm áp bởi tiếng nói cười của con cháu. Dẫu tuổi đã cao, cụ vẫn minh mẫn, trí nhớ rõ ràng. Mỗi khi nhắc đến chuyện bầu cử, ánh mắt cụ lại sáng lên như có một ngọn lửa ký ức vừa được khơi dậy.

Cụ thường kể cho con cháu nghe về cuộc bầu cử đầu tiên năm 1946. Năm ấy, đất nước vừa giành được độc lập. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, muôn vàn khó khăn bủa vây. Nhưng điều khiến người dân vui mừng nhất chính là lần đầu tiên họ được làm chủ vận mệnh của mình. Cụ kể, khi ấy cụ mới ngoài hai mươi tuổi, vừa tham gia vệ quốc đoàn.

“Ngày đi bỏ phiếu năm đó,” cụ nói chậm rãi, “ai cũng vui như đi hội. Người dân từ già đến trẻ mặc quần áo chỉnh tề, xếp hàng trước hòm phiếu. Mình lúc đó cứ tưởng như đang mơ. Từ thân phận một người dân mất nước, nay được tự tay chọn người đại diện cho mình.” Cụ dừng lại một lát rồi nói tiếp, giọng trầm hẳn xuống: “Thời đó, nhiều người còn chưa biết chữ, nhưng ai cũng hiểu lá phiếu quý giá thế nào. Nó là độc lập, là tự do mà biết bao người đã hy sinh mới có được.”

Mỗi lần nghe cụ kể, tôi đều cảm thấy những câu chuyện lịch sử trở nên sống động hơn bao giờ hết. Không phải là những dòng chữ khô khan trong sách vở, mà là ký ức của một con người đã trực tiếp sống trong những ngày tháng ấy. Cụ bảo với tôi: “Chớp mắt một cái mà đã trải qua mười lăm khóa Quốc hội rồi. Đất nước mình độc lập được tám mươi năm. Nhanh quá! Tự hào quá!” Rồi cụ cười hiền hậu. “Có lẽ lần này là lần cuối mình đi bầu cử.” Nghe câu nói ấy, lòng tôi chợt nghẹn lại. Cụ tiếp lời: “Nhưng mình vẫn luôn tin vào Đảng, tin vào Nhà nước. Tin vào lớp con cháu sau này sẽ làm tốt hơn thế hệ chúng mình.” Niềm tin giản dị ấy của một người lính già khiến tôi xúc động vô cùng.

Quyết tâm tự đi bỏ phiếu

Một buổi chiều trước ngày bầu cử, tôi hỏi cụ: “Thủ trưởng năm nay gần trăm tuổi rồi. Nếu cần, tổ bầu cử có thể mang hòm phiếu đến tận nhà để giúp thủ trưởng thực hiện quyền công dân.”

Cụ nghe xong liền xua tay. “Biết chứ!” – cụ nói dứt khoát – “Nhưng đó là dành cho những người không thể đi được. Mình còn đi được thì phải tự đi.” Cụ hướng về phía tôi, gương mặt kiên quyết. “Mỗi người cố gắng một chút thì việc chung mới tốt hơn.” Tôi không còn biết nói gì. Trước ý chí ấy, tôi chỉ còn cách gật đầu. “Vậy để con đưa thủ trưởng đi.” Nghe vậy, gương mặt cụ bừng sáng như trẻ lại.

Sáng ngày bầu cử. Đúng 7 giờ sáng ngày 15 tháng 3 năm 2026, tôi chạy xe máy đến nhà cụ. Vừa dựng xe trước cổng, tôi đã thấy cụ ngồi đợi sẵn trên chiếc ghế gỗ quen thuộc. Dáng người thẳng, tư thế như đang sẵn sàng.

Nghe tiếng tôi chào, cụ nở nụ cười móm mém nhưng vô cùng ấm áp.

“Thuyết lên rồi à?”

“Dạ, con đây.”

Cụ hỏi ngay:n“Đi ô tô hả?”

“Dạ không, con đi xe máy.”

Một thoáng buồn lướt qua gương mặt cụ.

“Vậy ai giúp mình đi bầu cử?”

Tôi vội nói: “Dạ có con và Thanh. Điểm bầu cử gần lắm.” Thanh là con trai út của cụ. Lúc đó đang bận việc trong nhà. Nghe con dâu nói thêm về địa điểm bỏ phiếu ở cuối con hẻm đầu phố, cụ mới yên tâm.

Tôi hỏi: “Đêm qua thủ trưởng ngủ ngon không?”

Cụ cười: “Trằn trọc cả đêm. Cứ nghĩ mai đi bầu cử thế nào, ai đưa đi… rồi bao giờ có kết quả.”

Cụ ngừng lại rồi nói: “Mong sao kết quả đúng ý Đảng, hợp lòng dân.”

Câu nói ấy giản dị nhưng chứa đựng biết bao suy nghĩ của một người đã trải qua gần trăm năm lịch sử. Trong lúc chờ Thanh về, cụ cứ thấp thỏm nhìn ra cổng. Tôi hiểu tâm trạng ấy nên nhẹ nhàng nói:

“Thủ trưởng đợi em nó chút, xong mình đi ngay.”

Một lát sau, tiếng xe máy vang lên. Thanh vừa bước vào sân, cụ đã tươi hẳn lên. “Mình đi nhé!”

Chúng tôi quyết định đi bằng xe máy. Để an toàn, Thanh lái xe, cụ ngồi giữa, còn tôi ngồi phía sau để giữ cụ vững hơn. Con đường buổi sáng hôm ấy thật rộn ràng. Cờ đỏ sao vàng tung bay trước các ngôi nhà. Những tấm pano, khẩu hiệu chào mừng ngày bầu cử treo khắp các con phố. Người dân ăn mặc chỉnh tề, nô nức hướng về các điểm bỏ phiếu. Cụ ánh lên niềm vui. “Giống ngày hội,” cụ khẽ nói.

Tôi biết cụ đang nhớ lại những cuộc bầu cử trong suốt cuộc đời mình. Chỉ vài phút sau, chúng tôi đã đến điểm bầu cử.

Khoảnh khắc đáng nhớ

Khi thấy cụ bước xuống xe, nhiều người trong tổ bầu cử không khỏi ngạc nhiên. Họ biết cụ đã cao tuổi nên hỏi:

“Sao cụ không ở nhà, chúng cháu mang hòm phiếu đến giúp?” Cụ cười hiền hậu, xua tay:

“Mình còn đi được thì phải tự đi. Với lại muốn xem không khí bầu cử thế nào.”

Câu nói khiến mọi người đều xúc động. Các thành viên tổ bầu cử nhanh chóng hướng dẫn cụ từng bước.

Cụ hỏi rất kỹ: “Nhận phiếu ở đâu?” “Danh sách ứng cử viên thế nào?”

Từng chi tiết đều được giải thích cẩn thận.

Cụ nhận ba loại phiếu:

– Phiếu bầu đại biểu Quốc hội.

– Phiếu bầu Hội đồng nhân dân tỉnh.

– Phiếu bầu Hội đồng nhân dân phường.

Khi vào buồng bỏ phiếu, cụ gọi Thanh vào trao đổi.

Hai cha con nói nhỏ với nhau một lúc để lựa chọn những người xứng đáng.

Sau đó, cụ chậm rãi bước ra, tự tay bỏ từng lá phiếu vào hòm. Khoảnh khắc ấy, tôi thấy ánh mắt cụ sáng lên. Một niềm vui giản dị nhưng thiêng liêng. Cụ quay sang tôi, cười: “Xong trách nhiệm rồi.”

Cụ Hoàng Kim Giai tự tay mình bỏ lá phiếu bầu.

Trên đường về, tôi cứ suy nghĩ mãi về hình ảnh người lính già gần trăm tuổi vẫn quyết tâm đi bỏ phiếu. Cuộc đời cụ giống như một cuốn biên niên sử sống của đất nước. Từ thời dân tộc còn là nô lệ, đến khi giành được độc lập; từ những năm tháng chiến tranh gian khổ đến thời kỳ hòa bình, phát triển. Trong suốt hành trình ấy, cụ luôn tin vào một điều giản dị: nhân dân là chủ của đất nước. Lá phiếu của người dân chính là biểu tượng của quyền làm chủ đó. Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 đã mở ra một trang sử mới. Lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam được trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho mình trong cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước. Từ dấu mốc thiêng liêng ấy, qua nhiều nhiệm kỳ Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, ý chí và nguyện vọng của nhân dân luôn được gửi gắm vào các quyết sách quan trọng của đất nước. Nhờ đó, Việt Nam từng bước vượt qua khó khăn, vươn lên phát triển. Từ một đất nước bị chiến tranh tàn phá nặng nề, hôm nay Việt Nam đã trở thành một quốc gia ổn định, đang phát triển mạnh mẽ và ngày càng có vị thế trên trường quốc tế. Những thành quả ấy không chỉ đến từ các nhà lãnh đạo hay những quyết sách lớn, mà còn được xây dựng từ ý thức trách nhiệm của mỗi công dân. Mỗi lá phiếu là một phần của trách nhiệm đó.

Bài học cho thế hệ hôm nay

Câu chuyện đưa thủ trưởng đi bầu cử khiến tôi nhận ra một điều rất giản dị nhưng sâu sắc. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, việc đi bầu cử đôi khi trở thành một thủ tục quen thuộc. Nhưng với những người như cụ Giai, đó là một quyền thiêng liêng được đánh đổi bằng máu và nước mắt của cả một dân tộc. Chính vì vậy, cụ luôn trân trọng từng lá phiếu. Ở tuổi gần trăm, cụ vẫn không muốn “dựa dẫm”, vẫn muốn tự mình đến điểm bỏ phiếu để thực hiện quyền và trách nhiệm của một công dân. Tinh thần ấy là một bài học lớn cho tất cả chúng ta. Tham gia bầu cử không chỉ là thực hiện nghĩa vụ pháp luật quy định, mà còn là cách mỗi người thể hiện trách nhiệm với đất nước. Mỗi lá phiếu là một sự lựa chọn cho tương lai. Nó gửi gắm niềm tin của người dân vào những người đại diện cho mình. Nó cũng là sự tiếp nối truyền thống yêu nước và tinh thần làm chủ của dân tộc Việt Nam.

Khi chia tay cụ ra về, tôi vẫn còn nhớ rõ nụ cười hiền hậu của người thủ trưởng già. Cụ nói: “Thế hệ các anh phải làm tốt hơn chúng tôi.” Câu nói giản dị nhưng chứa đựng cả một niềm tin lớn lao. Niềm tin của những người đã đi qua chiến tranh, đã hy sinh cả tuổi trẻ để giành lấy độc lập cho Tổ quốc. Niềm tin ấy được gửi gắm vào thế hệ hôm nay và mai sau. Và tôi hiểu rằng, hành trình đưa thủ trưởng đi bầu cử sáng hôm ấy không chỉ là một chuyến đi ngắn vài con phố. Đó là một hành trình đi qua gần một thế kỷ lịch sử. Một hành trình nhắc nhở chúng ta rằng: mỗi lá phiếu của người dân đều chứa đựng lịch sử, niềm tin và khát vọng về một Việt Nam ngày càng giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh.

Nguyễn Bá Thuyết